Archive for the ‘Estetik’ Category

Estetik

A-) ESTETİĞİN KONUSU :

Eski Yunanca bir sözcük olan estetik duyumsamak, algılamak anlamındadır. Estetik güzellik felsefesidir. Güzel üzerine düşünme ve ne olduğunu araştırma etkinliğidir. Estetik, 18. Yüzyılda Baumgarten (1714-1762) tarafından kurulmuştur. Her ne kadar estetik bağımsız bir felsefe disiplini olarak iki yüz yıllık bir geçmişi gösteriyorsa da, aslında estetik problemler ile uğraşma daha ilkçağa kadar geri gider. Uzun bir geçmişe sahip olan estetik problemler özel bir ad altında toplanmamıştı. İşte, Baumgarten bu problemleri ortak bir ad altında toplayarak ona estetik adını vermiştir. Okumaya devam et

BRECHT’İ ANLAMAK

Üretici Olarak Yazar

27 Nasan 1S34’de Faşizm Üzerine Araştırmalar Enstitüsü’nde Yapılmış Olan Konuşma

“Görev, entellektüellerin ruhsal girişimleriyle, üretici olarak ko­numlarının özdeşliğinin farkına varmalarını sağlayarak, onları işçi sınıfına kazandırmaktır.”

Ramon Fernandez

Platon’un Devlet modelinde yazarları nasıl ele aldığını hatırlarsınız. Toplumun çıkarları için, yazarlara toplum içinde yaşama hakkı tanımaz… Platon edebiyatın gücünü pekala biliyor, fakat,.yine de onu zararlı ve gereksiz bulu­yordu—tabii mükemmel bir devlet söz konusu olduğunda. Yazarın varolma hakkına ilişkin soruna, Platon’dan bu ya­na, aynı önem verilerek pek de sık değinilmemiştir. Ancak bugün sorun gündemdedir. Tabii ki bu biçimde çok ender olarak ortaya atılmıştır. Fakat hepiniz soruna şu değişik biçimiyle az ya da çok aşinasınızdır: Yazarın özerkliği, yani yalnızca istediğini yazma özgürlüğü. Siz ona bu özerkliği tanıma eğiliminde değilsiniz. Mevcut toplumsal durumun yazarı, etkinliğini kimin hizmetine sunmak istediğine karar vermek zorunda bıraktığına inanıyorsunuz. Burjuva eğlencelik yazan böyle bir seçimi reddeder. Siz de ona, ka­bul etmiyor da olsa belli bir sınıfın çıkarları doğrultusun­da çalıştığını kanıtlarsınız. İlerici bir yazar ise böyle bir seçimi görmezlikten gelmez. Seçimini sınıf mücadelesi te­meline oturtur ve proletaryanın tarafına geçer. Bu noktada özerkliği sona erer. Etkinliğini, sınıf mücadelesinde prole­taryaya yararlı olabilecek biçimde yönlendirir. Bu, çoğun­lukla belli bir yöne eğilim göstermek olarak adlandırılır.

Marxist Estetik

6. Gerçekçilik (çeşitli anlamlarda) toplumsal ilişkilere en yeterli olarak karşılık düşen sanat biçimi olarak görülür, ve böylece “doğru” sanat biçimidir.

Bu savlardan her biri toplumsal üretim ilişkilerinin yazınsal yapıtta temsil edilmeleri gerektiğini imler—yapıta dışardan dayatılmış olarak değil, ama iç mantığının ve gerecin mantığının bir parçası olarak.

Bu estetik buyrum alt-üstyapı kavramından doğar. Marx ve Engels’in oldukça eytişimsel formülasyonları ile karşıtlık içinde, kavram katı bir şemaya indirgenmiş, ve bu şemalaştırma estetik için yıkıcı sonuçlar getirmiştir. Şema gerçek olgusallık olarak Özdeksel temelin Ölçünleştirici bir kavramını, ve özellikle birey­sel bilincin ve bilinçaltının ve bunların politik işlevlerinin özdek­sel-olmayan güçlerinin politik bir değersizleştirilmesini imler. Bu işlev ya gerileyici ya da kurtarıcı olabilir. Her iki durumda da, özdeksel bir güç olabilir. Eğer tarihsel özdekçilik bu öznellik rolünü açıklamıyorsa, kaba özdekçilik tonunu üstlenir.

Sanat Üzerine Yazılar Louis Althusser

Louis Althusser

FELSEFİ ve SİYASİ YAZILAR

Cilt I

Sanat Üzerine Yazılar Louis Althusser

Çeviri: Alp Tümertekin – Zühre İlkgelen

Brecht ve Marx Hakkında (1968)

Brecht ve Marx hakkındaki bu metne Althusser’in kendisi hiçbir başlık koymamıştır. İlk satırları bunun da 1 Nisan 1968 tarihli Piccolo Teatro di Milano’da yapılan ve Paolo Grassi’ye yazdığı mektubun okunduğu açık oturum için ya­zıldığını gösteriyor. Ancak, hem bitmemiş havasından hem de oturumun 3 Nisan 1968 günkü, Unitâ gazetesinde8 yayın­lanan haberinde hiç sözü edilmemesinden bu metnin o toplan­tıda okunmadığı anlaşılıyor. Althusser arşivinde çok ilginç hazırlık notları -bunların bir bölümünün içeriği bu metinde bulunamaz- ile Brecht’in Tiyatro Üzerine Yazılar’ı hakkında okuma notları da vardır.

8) İtalyan Komünist Partisi’nin yayın organı. (ç.n)

Bertolazzi ve Brecht

Bertolt Brecht

 

"Piccolo": Bertolazzi ve Brecht

(Materyalist Bir Tiyatro Üzerine Notlar)

Burada, Milano’daki Piccolo Teatro’nun Temmuz 1962’de Theâtre de Nations’da verdiği olağanüstü temsilin hakkını teslim etmek istiyorum. Hakkını teslim etmek; çünkü Bertolazzi’nin El Nost Milan piyesine Parisli eleştirmenler genellikle hayalkırıklığıyla yaklaştılar ya da mahkûm etmeyi tercih ettiler,1 ve bu nedenle de oyun hak ettiği seyirciden yoksun kaldı. Hakkını teslim etmek; çünkü modası geçmiş kekre oyunları seyrettirerek bizi başka yerlere çekmekle hiç alâkası olmayan Strehler’in seçimi ve sahnelemesi bizi modem dramatürji sorunlarının göbeğine fırlatıp atmaktadır.

Aşagıdakilerin anlaşılması için Bertolazzi’nin oyununu affınıza sığınarak kısaca özetliyorum.2

1) "Epik melodram"… "kötü popüler tiyatro*’… "Orta Avrupa’dan bulaşan sefalet edebiyatı"… "Ağlamaklı melodram".,, "yalana duyarlılığın en iğrenci*… "topukları aşınmış eski ayakkabı… "Piaf için bir şarkı"… "sefalet edebiyatı yapan melodram, gerçekçi aşırılıklar" (Parisienlibéré, Combat, Figaro, Libération, Paris Presse, Le Monde gazetelerinin kullandığı ifadeler).

2) Geçen yüzyıl sonunun Milanolu dram yazarı Bertolazzi, o dönemde "tiyatro zevki"ni belirleyen seyircinin burjuva seyirci hoşuna gitmeyecek oldukça tuhaf bir üslupta "doğrucu" oyunlar yazmakta inat ettiğinden pek parlak bir meslek yaşamı olmamıştır.