İNSANI İLİMLER MÜMKÜN MÜDÜR ?


İlk Felsefe

Değerler teorisi

NOTLAR

(X) Wiener kreis denen cereyanda Carnap, Schlick, Reichenbach v.s. gibi filozoflar.

(1)   Cours de philosophie positive IV, 282; I, IV, 81; IV, 360; VI, 680,

(2)    L. Lévy – Brühl, La philosophie d’Auguste Comte.

(3)    Cours, III, 487; VI, 647; Systèm, de Pol. Pos. II, 40.

(4)    “İçtimai fizik adı altında kurmaya çalıştığı bu en sonuncu ilim kök­lerini biolojiden alır.” — Cours, III, 844.

(5)   Comte’dan önce Turgot, Saint Simon, Proudhon ona zemin hazırlamış­lardır.

(6)    L. Lévy Brühl, La morale et la science des moeurs; J. M. Guyau, La sociologie de l’art; Mannheim, Soziologie der Erkenntniss.

(7)    G. Simiand, La méthode positive en économie.

(8)   Ch. Blondel, La psychologie collective; Piéron, le précis de psychologie.

(9)    Quetelet, La physique sociale.

(10)   Lévy, Le droit positif; Ch. Lalo, L’art et la société;

(11)   Spencer, Giddings, Lester F. Ward, Espinas v.s..

(12)   G. Tarde, Lazarus, Steinthal, Scipio Sighele, Le Bon. v.s..

(13)   Comte de Gobineau; Dürkheim, Les> formes élémentaires de la vie religieuse; Freud, Totem et tabou, La psychologie collective et analyse du moi.

(14)   A. Laîande, La dissolution devant l’évolution; G. Sorel, Les illusions du progrès;

(15)   W. Oswaldt, L’energie.

(16)   Cournot, Les principes de la connaissance,

(17)   Dilthey, introduction aux sciences morales (Geîsteswissenchaften).

(18)   Dilthey’i takip eden Heinrich Rickert Kültür ilimlerinde tarih metodu meselesini inceledi.

(19)   Dilthey, ayni eser.

(20)   Dilthey, ayni eser.

(21)   Dilthey, La monde de l’esprit.

(22)   Dilthey, Le monde de l’esprit.

(23)   Dilthey, Les théories des conceptions du monde.

(24)   Lipps, Aethetik.

(25)   E. Boutroux, H. Bergson, gibi.

(26)    H. Rickert, Kulturwissenschaften und Naturwissenschaften.

(27)   Dilthey, tnt. aux sciens. morales,

(28)   Ed. Husserl, Est ce que la philosophie est une science exacte?

(29)   Jean Delvolvé, Réflections sur la pensée comtienne, 1932; p. Du- cassé, Essai sur les origines intuitives du positivisme, 1945.

(30)    Husserl, Logische untersuhungen : —Introduction phénoménologique.

(31)    Max Scheler, Die Stellung des Menschen im Cosmos, Türkçesi: Ta- kiyeddin Menguşoğlu.

(32)   H. Z. Ülken, Bilgi teorisi notlari, 1943 -45 (neşredilmemiş).

(33)  H. Z. Ülken Değer teorisine ait notlar, 1946 – 48 — Dupréel, buna benzer fikirleri Recherches philosophiques’deki bir makalesinde izah ediyor. (Dupréel, Les probabilités ordinales, 1941).

(34)   H. Z. Ulken, La complémentarité philosophique. X.me Congrès philo­sophique. (Communiqué). 1948. Amsterdam. — Lupasco, Microphusique et la pensee humaine,

(35)   l’oncelle, L’initation à la philosophie, 1948.

(36)  Halbwachs, Les cadres sociaux de la mémoire; Ch. Blondel, La volonté et les volitions; —, La personnalité (dans le Traité de la psych) — Guillaume. Psychologie de la forme; Me. Dougall, Tarde ve Freud mektebini takibedenle- rin psikolojisi gibi.

(37)   H. Z. Ulken. Değer teorisi notları, 1946 – 48.

(38)   Murphy, Intro, to social psychology, 1937.

(39)   Ruyer, Philosophie de la Forme; Elements de la psycho – biologie.

(40)   Gaston Bachelard, La connaissance rapprochée.

(41)   Dialéctica dergisi, 1947 – 49.

(42)   J. Stoetzel, Theorie des opinions; — L’étude experimentale des opini­ons; Bone, Le Préjugé; Gurwitch, La sociologie du XX. siècle. (La psychologie sociale et le contrôle sociale.)

(43)   Cooley, Sociological theory and social research, 1930.

Mu zafe r Cherif, An Outline of social psychologie, 1948.

(44)   Katz and Schanck, Socialpsychologie, 1939.

(45)   Bu sayısız yeni araştırıcı arasında (ki adları Gurwitch ve Stoetzel’in kitaplarında zikredilmektedir.) Ankara üniversitesi eski profesörlerinden Mu­zaffer Şerifin iki kitabı ve bir kaç risalesini de zikretmeliyiz: M. Cherif, Psy- cology of social norms. v.s..

(46)    H. Z. Ülken, Cemiyet ve marazı şuur’da bu meseleyi koymuştu. (1930) Akıl Hıfzıssıhhası Cemiyetinde 1931 ve 1942 de iki communiqué oku­dum. Felsefe talebesinden Ekrem Kızılaaç lisans tezinde, asistan Nezahet Tanç doktora tezinde bu fikri devam ettirdiler.

(47)   Fauconnet, La responsabilité, 1919.

(48)   Malinowsky, İptidaîlerde cürüm ve âdetler sosyoloji dergisi, I ve II çeriven Ercüment Atabay. 1942-44.

(49)   Davy, La foi jurée.

(50)   Dürkheim sosyolojisi.

(51)   A. Fouillée, Le détérminisme et la liberté – Gaston Richard, Notions élémentaires de la sociologie, Lilienfeld,Worms, v.s..de de ayni eclectisme tema­yülleri görülür.

(52)  Piéron, Ch. Blondel gibi müelliflerde bu çift determinism görüşü hâ­kimdir. I

(53)    Dupréel, La sociologie générale, 1948, Presses universitaires.

(54)   W. Ogburn, and M. Nimekoff, A. Handbook of Sociology, 1947.

((55) La Piere and Franworth, Social psychology, 1942.

(56) Malinowsky, La sexualité et sa repression dans les sociétés primitives, 1932; M. Leconte, Conflits sociaux et psychoses, 1937, H. Z. Ülken, Cemiyet ve marazî şuur, 1931; H. Baruk. Psychiatrie morale expérimentale individuelle et sociale 1945.         H. Z. Ü.


(*) Solus – ipse = yalnız kendisi kelimelerinden kurulmuş olan bu tâbir idealismin ulaştığı müfrit fertçi sübjektivizmi ifade etmektedir.

{**) R. Maunièr, Introduction à la sociologie.

(1) Utrecht Üniversitesi biyoloji profesörü Jordan hayatın dinamik izahı yolundaki eserlerinden başka “Recherches philosophiques” serisi içinde (Paris) bazı makaleler neşretti.


[*] Kant’ın saf akıl sahasındaki şiddetli tenkidleri insanın doğrudan doğ­ruya felsefî bir tetkik konusu olmasına mâni olmuş, ve bu çığır ister istemez

[2] Louis Vialleton’un zooloji araştırmaları, Darwin’in aksine, canlı nevi­leri arasında tedrici bir geçiş olmadığını gösterdi (L. Vialleton, l’origine des êtres animés). Cuénot’nun «La genèse des espèces» i da neviler arasında atla­malar olduğunu gösterdi.

[3] “Fransa’da, sosyolojinin meydana çıkışı, devasa bir fikrîn, daha doğ­rusu bir hayalin tatbik edilmesine işaret eder. Cemiyetin hakikî mahiyetine ait keşfedilen bütün ilmî hakikatların birleştirilmesiyle, bu bilgiye dayanarak, ilim ve endüstriye hâkim yeni olgularla uyuşan cemiyetin yeni bir dış orga­nizasyonunu kurmak iddiasına kalkıldı. Hattâ, bu yeni ilim yardımiyle cemi­yete rehberlik edilebileceğine bile inanıldı.” (Dilthey, Manevî ilimlerin tetki­kine giriş) — Comte, bu umumî cemiyet ilminin kurucusu, Stuart Mill man­tıkçısı oldu; ve H. Spencer’in tafsilâtlı izahlarında, fırtınalı gençliğini coş­turmuş olan bu müfrit fantazinin sonuna kadar götürüldüğü görülüyor. Şüp­hesiz tarihçinin cüz’îde bütünü gördüğünü, ve beşerî işler hakkındaki umumi inançların bize bütün içtimaî gerçeği veren biricik şekil olduğunu zannetmek biçare (misérable) bir inanış olurdu.” (Aynı eser) — İşte bunun içindir ki, sosyolojik teoriler, ve tarih felsefesi, v.s.. yanlıştır. Tarihçilerin çalışmalarını, bakırdan altın çıkarmaya uğraşan simyagerin esrarlı çalışması haline getiren bu bâtıl inanış (superstition), v.s…” — “Sosyolojinin kullandığı metod, me­tafizik çağını kapadığı iddiasiyle karsımıza çıkıyor. Fakat bu felsefenin ku­rucusu olan Comte, natüralist bir tabiat metafiziğinden başka hiç bir şey ya­ratmamıştır. Milî, Comte’un en kaba hatalariyle münasebetini kesti ise de, o da v.s…” (Aynı eser).

[4] Durkheim, Sociologie et théorie de la connaissance. Rev. de Met. et de M. 1909.

(*”) İçinde collpîdeler bahsi mühim bir yer tutan Endüstri kimyası bununla uğraşmaktadır.

[6] Bundan kaçınmak için, Durkheim kolektif heyecana baş vurmakta, ce­miyeti aynı zamanda hem ideal yaratan, hem de ideallerin neticesi gibi tarif etmekte ise de, cemiyetin fertler üstü bu “ideal yaratıcı” vasfı pek mücerret ve müphem kalmaktadır. Büyük adamı yaratan cemiyet telâkkisi ise, “tabiî hal ve şartlardan” başka bir şey olamaz.

[7] Freud’un sosyolojik izahı, başka tâbirle cemiyetle marazî şuurun sıkı münasebeti yolundaki ilk araştırmalardan biri, makale sahibinin 1926 da yaz­dığı 1930 da İstanbul akıl hıfzıssıhhası cemiyeti birinci konferansı olarak oku­duğu ve 1931-32 de kısmen felsefe yıllığı birinci sayısında (1980-31) neşret­tiği “Cemiyet ve marazî şuur” adlı etüddür. O vakte kadar marazî psikolojide uzviyetle izah veya cemiyetle izah denilen iki zıd teze rastlanmaktaydı. [Cemi­yetle izaha misal olarak Clr. Blondel’in “Marazî şuur” kitabını gösterebiliriz]. Bu etüdün konusu marazî şuurun uzviyet ve cemiyet tezadı, yahut ferdler arası münasebetler kompleksinin doğurduğu ve içtimai-ferdi zıdhğı -ile ifade ettiğimiz

[8] Cause efficiente, cause finale.

[8] H. Z. Ülken, Cemiyet ve marazı şuur (Felsefe yıîlıfr, I. 1931) ba fikri müdafaa etmiştir.

Reklamlar

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: