İNSANI İLİMLER MÜMKÜN MÜDÜR ?


Biz ferdle cemiyeti, hürlükle zarureti birbirine zıd iki had ola­rak koyduktan sonra onları terkip etmek veya hisselerini ayırmak gibi imkânsız bir teşebbüse girmiyoruz. Hele insanî âlemin her man­zarasında, her vesileyle kendini kabul ettiren mânevi hürlük va­kıasını inkâra, ve bunu mekanik veya tarihî determinizm’in mah­sulü ve görünüşü haline getirmiye hiç çalışmıyoruz. Tam tersine, insani varlığın süje ve obje ikiliğinden ibaret olan ve kendisini obje gibi alan ilk ve paradoksal mahiyetinden hareket ediyoruz. Onun üzerindeki genetik refleksiyon bizi bir yandan objeleşmenin, öte yandan süjeleşmenin sonuçlarına kadar götürüyor. Bu suretle objenin mantıkî inşasından türlü değerlere ait bütün normatif bil­gileri ve gaye sistemlerini, insanlar arasmda müşterek olgular ol­mak bakımından bunları içtimaî gerçekler (müesseseler) halinde tetkik eden sosyolojiyi, sosyal olayların frekanslarını araştıran ih­timali kanunları tetkik ediyoruz. Aynı hâli süjenin inşasında ve psikolojik ihtimali kanunlarda da tatbik ediyoruz. Fakat bu iki za­ruretin kökünde daima insanî varlığın hürlüğü yani zıd ve tamam­layıcı ilk varlıkta her iki istikametin kendiliğinden (spontané) baş­langıcı duruyor.

Mükelleflik ve mesullük dolayısiyle ortaya çıkan hürriyet me­selesi, bizim ona yalnız bir hukuk veya sosyolog gözüyle değil, çok geniş felsefî bir gözle bakmamıza sebep olacaktır. Eskiden beri bu mesele varlık hür müdür değil midir? şeklinde konulurdu. Biz bu soruyu insan hür müdür? şeklinde koyuyoruz. İnsan varlık merte­belerinin en yükseği olmak üzere, kendinden önceki mertebelere bağlı, bununla beraber kendi bütünlüğü ile onlara hâkim ve müs­takil bir derece teşkil etmektedir. Bedeni, şuuru, değerleri, hayal­leri ve rüyalarıyla beraber bir bütün olan iıısan kendinden önceki varlık dereceleri üzerindeki hâkimliğini bu bütünlüğünden ve ken­di tamlığından (intégrité) almaktadır. Acaba evvelki varlıkları ku­şatan bu tamlığın kendisine insanın hürlüğü – diyemez miyiz?

Reklamlar

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: