İNSANI İLİMLER MÜMKÜN MÜDÜR ?


Şu halde insana mahsus olan değer yaratıcılık vasfı gözönüne alınmadıkça, insanî sahada ne verasetin, ne de içtimai çevrenin rol­lerini tayin etmiye veya bunlardan birine dayanmıya imkân kalmı­yacaktır. Fakat insan tabiatın hayvandan üstün bir mertebesi, iç ve dış âlemleri vücude getiren bir mâna mertebesi gibi alındığı zaman veraset ve içtimaî çevre aynı faaliyetin iki manzarası halini ala­caktır. O suretle ki, beşeri sahada veraset değerlendirmenin insan bedenine ait olan potansiyeli, içtimaî çevre de bu fiillerin vücude getirdiği müşterek dünya, yani Biz olacaktır. Ve böyle bir görüşte her potansiyel yani veraset bir terbiye yaniçevreyle ve her çevre bir verasetle meydana çıkarılacaktır. Bizzat insanların değerlendi­rici faaliyetlerinden doğan karşılıklı münasebetler sistemi olma­dıkça, beşeri mânada, ne veraseti, ne çevreyi anlamıya imkân ola­caktır.

Psiko-sosyal ilminin konusu, kendisinden bir perspektive – göre ferdî, başka bir perspektive göre kolektif iki türlü faaliyet zuhur eden şahsî birliklerdir diyebiliriz. Her şahıs, her hangi bir insanî sistemin tamamlayıcı unsurlarını kendinde aksettiren bir ferttir. Karşılıklı tesirlerden ibaret bir sistem içinde her unsur o sistemin bir ferd karşılıklı tesir birliklerinden ibaret olan tamamlayıcı her sistem o fertlerin cemiyetidir. Bu bakımdan her hangi bir karşılıklı tesir sis­temindeki tamamlayıcılığa zümre veya cemiyet denir.  Her şahıs (veya karşılıklı tesir kompleksi), kendi potansiyeli­nin tamamlayıcı potansiyeller tarafından hapsedilmemiş (non refoulé) kısmının gerçekleşmesi (réaliation) olduğu için, her şahıs bilfiil yani fiilîleşme olarak bir ferd, bilkuvve yâni imkânlarının normlar halinde ifadesi olarak bir cemiyettir. Nitekim her şahsiyet (kişilik) öbjektifleşme (veya haricileşme) olmak bakımından cemi­yet, sübjektifleşme (veya derunileşme) olmak bakımından bir fert­tir. Bundan dolayı kişilik üzerinde yapılan test tetkikleri psiko- sosyal ilminin temeli olduğu gibi, eğer yalnız sübjektifleşme, fiilî­leşme (actualisation) fiilleri tetkik edilecek olursa psikoloji, veya yalnız objektifleşme ve kuvveleşme (virtualisation) fiilleri tetkik edilirse sosyoloji araştırması yapılmış olur.

Bir karşılıklı tesirler sisteminde a diye, bu sistemin mekanik bir unsuruna deriz. O zaman anın karşılıklı tahditlerden ileri gelen bütün hususiyetleri silinmiş ve o, bir bütünün herhangi “parçası haline gelmiş olur. Böyle bir tetkik unsurların fertsizliği (non – indivi­dualité) esasından hareket ederek, sistemleri ihtimaliyet kadrolariyle tetkik eder. Buna, karşılıklı tesirler sisteminin sosyolojik tet­kiki deriz. Bu sistem insanî unsurlardan mürekkep olduğuna göre demografi, sistem zümrelerin geometrisini tasvir ettiğine göre içti­maî morfoloji, kanaatlerin stéréotypé ve umumî şekillerini tetkik etmesi bakımından değerler ve zihniyetler sosyolojisi adlarını alır. İnsan zümreleri bir çevreye sahip olduğu için tabiat’a, insan beden­lerinden mürekkep olduğu için de uzviyete bağlıdır; buradan da, her cemiyetin — ister istemez— maddî ve mânevî çift bakımdan tetkiki ve maddî şartların mânevi hayata nazaran alt yapı olarak görülmesi lâzım gelir.

Reklamlar

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: