İNSANI İLİMLER MÜMKÜN MÜDÜR ?


Bu suretle Pavlov’un şartlı refleks hakkındaki araştırmaları, cidden, yüksek hayvanlarla insanı birbirine bağlayacak bir kudrette görünüyor: Şu şartla ki bu, refleks nevi nebattaki basit muhite bağlılık ve ikalarla, mekanik tepkilerle karıştırılmamalı ve her şartlı refleksin mutlaka bir kontrollü uzviyetteki parça – bütün mü­nasebetine bağlandığı ve ancak psiko-biolojik bir olgu olduğunu unutmamalıdır. Organik hâfıza ve hayat fonksiyonlarının kontrol merkezine ait – hareketli canlılar sahasına şamil – tecrübeler, eski­sinden daha kuvvetli bir fizyolojinin ve daha derin bir psikolojinin kurulmasına temel hazırlamaktadır. Bu mânada, bu merkezî ilmin her iki cihetinde gelişmekte olan cephe ilimleri hayvan veya insa­na münhasır olacak yerde her ikisi de ayrı ayrı insanı hayvan ve nebata bağlayan geniş birer sahaya sahiptirler.

Psiko-biyoloji nasıl kontrol gücü olan hayatî faaliyet derecesi­ne aitse, psiko-sosyal veya bugün çok kullanılan bir kelimeyle axi- ologie de aynı suretle insan şuurlarını birbirine bağlıyan mânevi hayat veya değerler âlemi sahasına ait bulunmaktadır. Burada yine iptidaî şuur-hayat derecesinden insanî mâna ve değerler derecesine

yükseliyoruz. Varlığın yeni bir mertebesiyle karşılaşıyoruz: Buna, başka bir kelime aramamak için insanî var oluş mertebesi diyebi­liriz. Tasavvufun iç dialogu, fenomenologi’nin de “âleme atılmış olmak” dediği bu derece bizi burada ilmî araştırma yolları (procédés), yani testler, anketler ve karşılaştırmalar bakımından ilgi­lendirmektedir. Bütün zıdlıkları ve tamamlayıcılıkları ile varlığın içinde, ve varlıktan bir parça olan İnsanî var oluş (*) tabiatla ve diğer insanlarla çatıştıkça, tekrarlariyle kaideleri ve örfleri, içe katlanmasiyle kendi kendini yaratan çift faaliyeti yüzünden bize hem cemiyetin, hem ferdin hareket noktasını vermektedir. İnsanla hayvan arasındaki esaslı fark burada kendini gösterir: Bu, ne içgüdülerin tekâmülü, ne zekânın daha karmaşık bir şekil alması ne de onun bir neticesi olan alet yapmak gücündedir.

Bütün bu hususlarda insanla hayvan arasında mahiyet (öz) değil, ancak derece farkından bahsedilebilir. Tabiatın bu iki basamağı arasındaki en esaslı fark sembolik dilin, mâna âleminin teşekkülü ile başlar.Süje taraftan kendi objesini tekrarlariyle kuvve haline getirir, mücerretleştirir, ve fikir haline koyarken, diğer taraf”tan kendi süjesini obje gibi alır, gözünü kendine çevirir ve âlemini yaratır. Bu suretle, onu hayvandan öz bakımından ayıran de­ğerler âlemini yaratmış olur. Değerlerden önceki hazlar ve elemler çevresinden başlayarak hayatî iktisadi bediî ahlâkî, hukukî, fikrî değerleri ve bunlara karşılık olan kişilikleri (personnes) meydana getirir, İşte buna içtimaî-ruhî hayatın doğuşu diyoruz. Vakaa, çocuk doğduğu zaman kendini böyle bir içtimaî çevre içerisinde buluyor. Fakat unutmamalı ki her, çocuk bu çevreyi yaratmak, ve peşinden var olana yeni bir şey katmak zorundadır. Durkheim’ın cemiyet ta­rifi bundan dolayı kurulan ve yaratılan değerler âlemini değil, ön­ceden kurulmuş ve normlar, âdetler halini almış olan değerlendir­me neticelerini gördüğü için eksik ve yanlıştır- Fakat eğer insanın değerlendirme işi, bütün nesiller içindeki akışı ile görülecek olur­sa, o zaman bunun “içtimaîleşme” den başka bir şey olmıyan mah­sulleri üzerinde durulabilir. Her yeni nesil için önceden hazırlan­mış normlar ve âdetlerin bir baskı tesiri yaptığı anlaşılabilir. Ve yi­ne bunun için yukarıda bahsettiğimiz gibi Durkheim ve Tarde’ın birbirini reddettiği sanılan sosyolojilerinin, hakikatta, aynı gerçe­ğin iki manzarasından ibaret oldukları meydana çıkar.

(*) L’existence humaine.

Reklamlar

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: