SOSYOLOJİDE YÖNTEM


Gerçekten Amerikan toplumsal yapısı 20. yüzyılın ilk yarısında hız­la gelişen büyük bir değişikliğe uğramıştır. Bu değişikliğin bir çok ne­denleri vardır elbet. Ama öyle sanıyorum ki bu çeşitli nedenler arasında en önemlisi yüzyılımızın başlarında Amerikada belirmeğe yüz tutan, Avrupadakinden büsbütün farklı, yepyeni bir demokrasi anlayışıdır Halk demokrasisi diyebileceğimiz bu demokrasi anlayışı. Amerikan endüs­trisinden. ekonomisinden, üretim tekniklerinden, ticaretinden, kültür en­düstrisinden tutun da düşüncesine doğa ve insan bilimlerine kadar her şeyini altüst etmiş kökünden değiştirmiştir-. Onıın için bu yeni demokrasi anlayışı üzerinde biraz duralım.

Bilindiği gibi halk egemenliği, eşitlik, insan hürlüğü temel ilkelerine dayanan demokrasi fikri Rönesanstan sonra gittikçe gelişerek 18. yüzyı­lın sonlarına doğru hukuklaşmış. özellikle 1789 Fransız burjuva devri­minden sonra da hızla gerçekleşme yolunu tutmuştur. Ancak 19. yüzyıl boyunca gelişen, gerçekleşen bu demokrasi, gerek Avrupada gerek Ame­rika Birleşik Devletlerinde: daha çok burjuva denen zengin, orta halli sınıfların haklarını korumuş, geniş halk yığınlarına da gerçek hayatta, politika alanındaki seçim eşitliği gibi bazı hakları tanıyabilmiştir. Ama 20. yüzyılın başlarında A.B.D.’lerinin demokrasi görüşü, Avrupa toplum­larının bu görüşünden hızla ayrılmağa başlamış, sadece zengin ve orta sınıfların değil, geniş halk yığınlarının da haklarını savunan bir yola girmiş; böylece A.B.D. lerinde geniş halk yığınlarının maddî manevi her çeşit insan haklarını koruyan; yaşama tarzına kadar uzanan yani yemede içmede, giyim kuşamda, barınmada eşitliği sağlayan bir demokrasi gö­rüşü yer almıştır.

Amerikada bilim anlayışı da, bu yeni demokrasi görüşüne ayak uy­durarak, Avrupa bilim anlayışından gittikçe ayrılmağa, bambaşka bir yol tutmağa başlamıştır. Örneğin biraz önce söz konusu ettiğimiz yeme­de, içmede, giyim kuşamda, barınmada eşitlik; başka bir deyimle zen­ginin fakirin aynı çorba, et, sebze, yemiş konservelerini yemesi; aynı tip sabunu, aynı tip traş makinesini kullanması; aynı standart elbiseyi, göm­leği, boyunbağını, pabucu giymesi; evlerde aynı tip buz dolabını, elektrik süpürgesini, ısı tertibatını, mobilyayı, sokakta da aynı otomobili kullan­ması v.b. hep fizik, kimya, biyoloji gibi doğa bilimlerinin en yeni buluş­larının geniş halk yığınlarının hizmetine seferber edilmesi sayesinde mümkün olmuştur. Denebilir ki bu güne kadar hiç bir toplum fizik, kim­ya, biyoloji gibi doğa bilimlerinin buluşlarını —bu derece yararlı olarak— geniş halk yığınlarının günlük ihtiyaçlarına kullanmış değildir. Amerika­lı da görülen bu her şeyi (bilimi bile) geniş halk yığınlarının yararına uygulama eğilimi, bu pratik görüş: hep 20. yüz yılda Amerikada, (Avru­pada olduğu gibi sadece hukuk ve politika alanında kalmayan) geniş halk yığınlarının ekonomik hayatına, yaşayış tarzına kadar inen o yepyeni demokrasi görüşünden gelmektedir.

Amerikada fizik, kimya, biyoloji gibi doğa bilimlerinin verilerini ge­niş halk yığınlarına uygulama eğilimi, şu son otuz kırk yıl içinde psikoloji, sosyoloji gibi insan bilimleri alanında da kendini göstermekten geri kal­madı. 20. yüzyılın ilk çeyreğine kadar Amerikalı bilginler de, Avrupalı bilginler gibi insanlığın evrim kanunları, toplumların kaderi türünden deney üstü bir takım sorunlarla uğraşmışlardır. Ama 20. yüz yılın baş­larında Birleşik Devletlerde geniş halk yığınlarının yaşama tarzına ka­dar uzanan bir demokrasi anlayışı belirip de hızla gelişince, Amerikan do­ğa ve insan bilimleri de hızla Avrupa doğa ve insan bilimlerinden ayrıl­mağa, bambaşka bir yol tutmağa başladı. Bu kısa açıklamadan sonra

Reklamlar

Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: