Sosyolojik ve psikolojik araştırmalar statistik – monografik çift metodla tatbik edilirler. Fakat her iki ilim de kişiliği ve hürlük prensibini siler: Biri ferdi cemiyete, öteki cemiyeti ferde irca’ hatasına kurban olabilir, Bu yüzden Durkheim ve Tarde’in tek taraflı görüşleri doğar: Bu görüşler artık ilmi olmaktan çıkmış, irca’cı teoriler halini almışlardır, fakat aynı izahlar muayyen sınıflar-içerisindeki rollerini takdir ettikleri ve bu sınır dışında herşeyi-izah iddiasına kalkmadıkları zaman insan ilimleri arasında değerli birer yer alırlar.
Psiko-sosyal ilminin metodlarını kuran, konusunu çizenler bu iki yardımcı ilmin meşruluğundan şüphe etmişlerdir. Bu şüphe onların yakın bir tarihte oynamış oldukları tehlikeli rollerinden ileri geldiği için, bir dereceye kadar haklıdır. Fakat psiko-sosyal ilmi sosyoloji ve psikolojinin doğabilmesi için temel olan birleşik sahayı kendi metodlariyle aydınlattıktan ve her iki ilmi “bu müşahhas ve bütün sahadan ayırarak (isolé) daha esaslı bir surette kurulduktan sonra, artık sırf zümre hayatına ait izahlar yardımıyla fertleri, ve sırf ferdî izahlar yardımıyla zümre hayatını aydınlatmaya çalışan kısmî ilimler olarak onların yeniden kurulmalarında hiçbir mâni yoktur.
Aug. Comte geleneğine dayanan ve Durkheim’da en hararetli şeklini alan ferdle cemiyeti birbirine zıd iki Ayn (entité)’ gibi karşı karşıya koyma fikri, bu suretle hülasa ettiğimiz ilim görüşünde, (insandan önceki varlık dereceleri gözününe -alınmak suretiyle terkedilmiştir. İnsanî ilimler sahasında bu tarzda bir araştırma yolunu açanların Amerikan psiko-sosyalcılari olduğunu söylemeliyiz – (42). İlk defa James şuuru bir process olarak görmek lâzım geldiğini işaret etmiştir. Josiah Royce ve J. M. Baldwin Benlik şuurunun an-
Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27
